Lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến là một trong những Lễ hội truyền thống văn hóa lớn nhất tại Côn Đảo. Lễ hội diễn ra vào ngày 18/10 Âm lịch hàng năm để tưởng nhớ Bà Phi Yến – người phụ nữ trung-trinh-tiết-liệt tại nơi Côn Đảo linh thiêng. Lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến ở Côn Đảo ngày nay vẫn sôi động với không khí lễ hội nhiều màu sắc, song hành cùng dòng chảy của cuộc sống hiện đại luôn đổi thay không ngừng.
Tự hào kế thừa di sản cha ông
Lễ hội truyền thống Lễ giỗ bà Phi Yến tại Côn Đảo bắt nguồn từ truyền thuyết về bà Phi Yến, có tên riêng là Lê Thị Răm, là vợ của vua. Tương truyền, người phụ nữ trung trinh tiết liệt, dám ngăn cản vua không nên rước ngoại bang về giải quyết vấn đề nội bộ trong nước. Miếu bà Phi Yến còn gọi là An Sơn Miếu, nằm cách trung tâm huyện Côn Đảo khoảng 2km về phía Tây Nam, thuộc KDC số 3. Ngôi miếu do dân làng An Hải xưa lập nên để thờ cúng người phụ nữ tài sắc vẹn toàn, giàu lòng thủy chung và tình yêu nước, đã dám vượt qua những ràng buộc của lễ giáo để ngăn chồng bán nước cầu vinh. Vào ngày 18/10 âm lịch hàng năm, tại An Sơn miếu, nhân dân làng An Hải xưa và nay là nhân dân Côn Đảo lại long trọng tổ chức lễ giỗ bà Phi Yến. Người dân huyện Côn Đảo xem bà Phi Yến như một vị nữ thần phù trợ cho mọi mặt đời sống. Dù trải qua rất nhiều thăng trầm của lịch sử, ở bất kỳ giai đoạn nào, người dân trên đảo vẫn giữ tục thờ cúng Bà
Lễ giỗ Bà Phi Yến những năm 1999-2000
Làn gió lễ hội mới tiếp nối giá trị xưa
Lễ hội truyền thống Lễ giỗ bà Phi Yến từ lâu đã là một lễ hội văn hóa dân gian tiêu biểu và lớn nhất trong năm của người dân Côn Đảo. Qua thời gian, Lễ giỗ Bà Phi Yến từng bước được nâng cấp và mở rộng cả về quy mô và hình thức tổ chức, thu hút sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân, du khách thập phương
Hoà cùng hơi thở của thời đại, bên cạnh các hoạt động truyền thống như: Lễ rước bài vị, lễ giỗ chính, dâng mâm cúng chay và thụ lộc. Lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến mang đậm dấu ấn về một Côn Đảo linh thiêng, đa dạng sắc màu văn hóa càng trở nên đặc biệt và đa dạng hơn với nhiều sự kiện trải nghiệm văn hoá mới lạ. Nổi bật trong số đó là chuỗi các hoạt động sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch kéo dài xuyên suốt gần 1 tháng trước khi diễn ra Lễ giỗ chính thức
Tuy nhiên, bản chất vẻ đẹp của những lễ hội mới vẫn luôn đi từ cái gốc của lễ hội truyền thống. Sức sống bền bỉ của lễ hội tạo nên những giá trị tốt đẹp, giúp cuộc sống của người dân thêm phong phú và là cầu nối để du khách có cái nhìn đa chiều hơn về văn hóa lễ hội tại Côn Đảo
Vì thế, dù cuộc sống đổi thay liên tục, lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến vẫn có một chỗ đứng riêng vững chắc, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Chung tay bảo tồn những giá trị quý báu
Đặc biệt hơn nữa khi Lễ hội truyền thống lễ giỗ bà Phi Yến là sự kiện văn hóa lớn nhất của người dân huyện Côn Đảo, đã được Bộ VH-TT-DL đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể Quốc gia. Bên cạnh nghi thức, lễ hội sôi động với các hoạt động văn hóa, thể thao.
Năm 2024 là năm thứ 239 huyện Côn Đảo tổ chức Lễ giỗ Bà Phi Yến. Vào ngày chính giỗ Bà Phi Yến (ngày 18/10 âm lịch), mọi con đường tại huyện Côn Đảo đều dẫn về An Sơn miếu. Đông đảo người dân và du khách với xiêm áo chỉnh tề cùng tề tựu về An Sơn miếu để tham dự Lễ giỗ Bà.
Để khơi dậy và lan toả niềm tự hào về những lễ hội truyền thống đặc sắc của Côn Đảo đến đông đảo du khách trong và ngoài nước. Lễ hội truyền thống Lễ giỗ Bà Phi Yến năm nay với nhiều hoạt động sự kiện mới lạ, đặc sắc. Dự kiến không gian Lễ năm nay rất nhộn nhịp, chính quyền, người dân và du khách thập phương khắp nơi hòa chung không khí Lễ hội địa phương.
Chuỗi hoạt động sự kiện không chỉ tạo ra một tổng thể Lễ hội hiện đại mới mẻ những vẫn giữ trong mình vẹn nguyên những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp để người dân và du khách vừa nhớ về một thời lễ hội truyền thống mang đậm nét văn hóa cổ truyền của ông cha xưa, vừa đón chào những điều mới mẻ, sáng tạo từ chuỗi hoạt động, sự kiện hấp dẫn.
